De bibliotheek in De Hangende Tuinen biedt een schat aan boeken over tuinen en Babylon.
Hammurabi
Waar het Gilgamesj-epos ons meeneemt in de filosofische en existentiële leefwereld van de Babyloniërs, biedt de Codex Hammurabi een ongefilterde blik op hun dagelijks leven. Dit indrukwekkende wetboek, rond 1750 v.Chr. opgesteld door koning Hammurabi van Babylon, is een van de oudste en best bewaarde wetboeken uit de geschiedenis.
De wetten werden gegraveerd in spijkerschrift op een manshoge stele van zwart dioriet. Bovenaan de stele staat Hammurabi zelf afgebeeld, terwijl hij de wetten in ontvangst neemt van Sjamasj, de god van de gerechtigheid. De Codex is niet zomaar een droge lijst regels, maar een venster op een samenleving met strikte klassenverschillen, waarin rechtvaardigheid vaak hardhandig werd afgedwongen volgens het principe van het talio-recht: "oog om oog, tand om tand". Tegelijkertijd toont het een verrassend georganiseerde maatschappij waarin handel, huwelijk en eigendom minutieus waren geregeld.
Hieronder volgt een selectie van enkele letterlijk vertaalde wetsartikelen uit de 282 bepalingen in de Codex.
Misdaad en rechtspraak: Het lex talionis
- Artikel 2: Als iemand een beschuldiging van hekserij tegen een ander inbrengt, maar dit niet kan bewijzen, moet de beschuldigde naar de heilige rivier gaan en erin springen. Als de rivier hem overweldigt (hij verdrinkt), mag de beschuldiger zijn huis opeisen. Maar als de rivier de man onschuldig verklaart en hij blijft ongedeerd, dan zal de beschuldiger ter dood worden gebracht en mag de geredde man het huis van de beschuldiger opeisen.
- Artikel 3: Als iemand in een rechtszaak een valse getuigenis aflegt, en het betreft een zaak waar de doodstraf op staat, dan zal die persoon zelf ter dood worden gebracht.
- Artikel 196: Als een man het oog van een andere vrije man vernietigt, zal men zijn oog vernietigen.
- Artikel 197: Als hij het bot van een andere vrije man breekt, zal men zijn bot breken.
- Artikel 200: Als een man een tand van een man van gelijke stand uitslaat, zal men zijn tand uitslaan.
Bier en herbergen
Bier was de voornaamste volksdrank in Babylonië. Omdat herbergen vaak de plekken waren waar criminelen en samenzweerders samenkwamen, hield de koning de herbergiersters (dit waren vrijwel altijd vrouwen) scherp in de gaten.
- Artikel 108: Als een herbergierster weigert graan aan te nemen als betaling voor bier, maar in plaats daarvan geld eist volgens een te hoog gewicht, of als zij de kwaliteit van het bier vermindert, zal men haar veroordelen en in het water gooien (verdrinken).
- Artikel 109: Als er samenzweerders samenkomen in het huis van een herbergierster, en zij neemt deze rebellen niet gevangen om ze uit te leveren aan het paleis, dan zal die herbergierster ter dood worden gebracht.
Familie en huwelijk
Het gezin was de hoeksteen van de Babylonische samenleving. De wetten beschermden het huwelijk, maar gaven de vader en echtgenoot ook een absolute machtpositie.
- Artikel 129: Als de vrouw van een man wordt betrapt terwijl zij met een andere man de liefde bedrijft, zal men hen beiden vastbinden en in het water gooien. Als de echtgenoot zijn vrouw in leven wil laten, mag de koning ook zijn onderdaan sparen.
- Artikel 142: Als een vrouw haar echtgenoot haat en zegt: "Je mag mij niet meer bezitten", dan moet haar verleden worden onderzocht door de wijkraad. Als zij deugdzaam is en geen schuld heeft, en haar man haar verwaarloost en bedriegt, dan is de vrouw vrij van schuld; zij mag haar bruidsschat terugnemen en terugkeren naar het huis van haar vader.
- Artikel 195: Als een zoon zijn vader slaat, zal men zijn handen afhakken.
Sociale klassen en ongelijkheid
Het Babylonische recht was niet voor iedereen gelijk. De straf hing sterk af van de sociale status van het slachtoffer en de dader. Er waren drie klassen: de vrije burgers (awilu), de half-vrije burgers (muskenu) en de slaven (wardu).
- Artikel 198: Als hij het oog van een half-vrije burger vernietigt, of het bot van een half-vrije burger breekt, zal hij één goudstuk (mina) aan zilver betalen.
- Artikel 199: Als hij het oog van de slaaf van een vrije man vernietigt, of het bot van de slaaf van een vrije man breekt, zal hij de helft van de waarde van de slaaf betalen.
- Artikel 205: Als de slaaf van een vrije man de wang van een vrije man slaat, zal men zijn oor afsnijden.
Bouwkunst en beroepsaansprakelijkheid
In een bloeiende stad als Babylon was de bouw van huizen van levensbelang. Hammurabi stelde architecten en aannemers direct verantwoordelijk voor de kwaliteit van hun werk.
- Artikel 229: Als een bouwer een huis bouwt voor een man, en het werk niet stevig uitvoert, waardoor het huis instort en de eigenaar van het huis sterft, dan zal die bouwer ter dood worden gebracht.
- Artikel 230: Als het de zoon van de eigenaar is die sterft door de instorting, dan zal men de zoon van de bouwer ter dood brengen.
- Artikel 232: Als er bezittingen bij verloren gaan, zal de bouwer alles wat verloren is gegaan vergoeden. Bovendien moet hij het huis dat ingestort is op eigen kosten volledig herbouwen.
Met zijn Codex slaagde koning Hammurabi in wat weinigen voor hem hadden gepresteerd: het verenigen van een gigantisch rijk onder één helder, universeel rechtssysteem. Hoewel de wetten naar hedendaagse maatstaven wreed en ongelijkwaardig overkomen, vormden ze destijds een revolutionaire stap voorwaarts. De Codex perkte namelijk de willekeur van individuele rechters in en introduceerde een vroege vorm van rechtszekerheid, waarin zelfs de zwakkeren in de samenleving wisten waar ze aan toe waren. Het rijk van Hammurabi stortte uiteindelijk in, maar zijn visie op een geordende rechtsstaat klinkt duizenden jaren later nog altijd door in het wereldwijde recht.